Windows'ta Disk Parçalanmasını Optimize Etme Yöntemleri
Dosyalar diske düzenli bir sıra ile yazılmaz. Silme, kopyalama ve güncelleme işlemleri sonrası boşluklar oluşur. Windows bu boşlukları doldurmak için yeni dosyayı parçalara böler. Sonuçta tek bir dosya, plakanın farklı bölgelerine dağılır. Klasik sabit disklerde okuma kafası her parça için ayrı hareket eder ve açılış süreleri uzar. İşte bu dağınıklığı toplama işlemine disk defragmentasyon deniyor.
Önce Şunu Belirleyin: Diskiniz HDD mi, SSD mi?
Bu ayrım her şeyi değiştirir. Yanlış diske yanlış işlemi uygulamak zaman kaybı, hatta gereksiz aşınma demek.
Başlat menüsüne "Sürücüleri Birleştir ve İyileştir" yazın.
Açılan pencerede sürücü listesini görün.
"Medya türü" sütununa bakın: Sabit disk sürücüsü veya Katı hal sürücüsü yazar.
Alternatif olarak Görev Yöneticisi > Performans sekmesinden de disk tipini görebilirsiniz.
HDD ise
Parçalanma gerçek bir performans sorunudur. Birleştirme işlemi anlamlıdır ve fark hissedilir.
SSD ise
Fiziksel kafa hareketi yoktur, dolayısıyla parçalanmanın hız üzerindeki etkisi ihmal edilebilir. SSD'lerde yapılması gereken şey birleştirme değil, TRIM komutunun düzenli çalışmasıdır. Windows 10 ve 11'de "İyileştir" düğmesi SSD seçiliyken zaten otomatik olarak TRIM gönderir, birleştirme yapmaz. Eski üçüncü parti araçlar bu ayrımı yapmayabilir; SSD'yi gereksiz yere yazma döngüsüne sokarlar.
Yöntemlerin Karşılaştırması
Yöntem
Kimin için
Zorluk
Avantaj
Dikkat
Windows İyileştirme aracı (dfrgui)
Çoğu kullanıcı
Çok kolay
Disk tipini kendi anlar, ek kurulum yok
Ayrıntılı ayar seçeneği az
Zamanlanmış otomatik iyileştirme
Unutkan kullanıcı
Kolay
Bir kez ayarla, arkana yaslan
Bilgisayar kapalıysa atlanır
defrag komutu (Komut İstemi)
Ayrıntı isteyen
Orta
Analiz, boş alan birleştirme, raporlama
Yönetici yetkisi şart
Üçüncü parti birleştirici
Özel senaryolar
Orta
Görsel harita, önyükleme anında birleştirme
SSD'yi yanlış işleyebilir, reklam yazılımı riski
Diski boşaltıp yeniden düzenleme
Doluluğu %90 üstü disk
Orta
Kök nedeni çözer
Zaman alır
Adım Adım: Windows Aracıyla İyileştirme
"Sürücüleri Birleştir ve İyileştir" penceresini açın.
İşlem yapacağınız sürücüyü seçin (genelde C:).
Çözümle düğmesine basın. Parçalanma yüzdesi görünür.
Değer %10'un altındaysa işlem yapmanıza gerek yok.
%10 üzerindeyse İyileştir düğmesine basın.
İşlem sırasında büyük dosya kopyalama, video düzenleme gibi ağır işler yapmayın.
Bitince pencereyi kapatın. Yeniden başlatma gerekmez.
Zamanlamayı Ayarlamak
Aynı pencerede Ayarları değiştir deyin.
"Sürücüleri zamanlanmış olarak iyileştir" kutusunu işaretleyin.
Sıklık için HDD'de Haftalık, ağırlıklı SSD kullanan sistemlerde Aylık yeterlidir.
Dizüstü bilgisayarda işlemi prize takılıyken yapmak daha sağlıklıdır.
Komut Satırı Sevenler İçin
Komut İstemi'ni yönetici olarak açın. Faydalı birkaç komut:
defrag C: /A — Sadece analiz eder, hiçbir şeye dokunmaz.
defrag C: /O — Disk türüne uygun iyileştirmeyi yapar.
defrag C: /X — Boş alanı birleştirir; büyük dosya yazacaksanız işe yarar.
defrag /C /O — Tüm sürücüleri kapsar.
Analiz komutu her zaman güvenlidir. Karar vermeden önce mutlaka onunla başlayın.
İşlem Öncesi Kontrol Listesi
Boş alan bırakın. Diskte en az %15 boş yer olmalı. Doluluk arttıkça birleştirme başarısız olur. Gereksiz dosyaları temizlemek, geçici klasörleri boşaltmak burada doğrudan işe yarar.
Yedek alın. Birleştirme veri kaybı yaratmaz ama zaten ölmek üzere olan bir diski zorlar. Kritik dosyalarınızı harici bir yere kopyalayın.
Disk sağlığını kontrol edin. Anormal tıkırtı sesi, sık donma veya okuma hatası varsa önce sorunu araştırın. Bozuk sektörlü bir diskte birleştirme durumu kötüleştirebilir.
Antivirüs taramasını duraklatın. Aynı anda çalışan iki ağır işlem süreyi ikiye katlar.