Disk bozulur. Telefon düşer. Fidye yazılımı dosyaları kilitler. Bunların hiçbiri haber vermeden gelmez ama hazırlıksız yakalar. Tek çare, çalışan bir yedekleme planıdır — üstelik elle değil, otomatik çalışan bir plan.
Sorun: "Bir gün yedek alacağım" hiç gelmez
Çoğu kişinin yedekleme alışkanlığı şöyle işler:
Ara sıra masaüstündeki klasörü harici diske kopyalar.
Bazı fotoğrafları telefondan bilgisayara atar.
Sonra aylarca hiçbir şey yapmaz.
Bu bir yedek değil, tek seferlik kopyadır. Üç tipik başarısızlık noktası var:
Süreklilik yok. Son kopya altı ay öncesine ait. Aradaki her şey kayıp.
Tek kopya var. Yedeğin bulunduğu disk de bozulabilir, çalınabilir.
Test edilmemiş. Dosyalar orada görünüyor ama açılıp açıldığı hiç denenmemiş.
3-2-1 kuralı
Uzun süredir kullanılan basit bir çerçeve: 3 kopya, 2 farklı ortam, 1 tanesi başka bir fiziksel konumda.
Kopya 1: Bilgisayarındaki asıl dosyalar.
Kopya 2: Harici disk veya ağ deposu (evde).
Kopya 3: Bulut (ev dışında).
Ev yangını, su baskını ya da hırsızlık senaryosunda yalnızca üçüncü kopya seni kurtarır. Bu yüzden "sadece harici disk" veya "sadece bulut" yeterli sayılmaz.
Önce ne yedekleyeceğine karar ver
Her şeyi yedeklemeye çalışmak planı ağırlaştırır. Kategori kategori düşün:
Yeri doldurulamaz: Fotoğraflar, videolar, kişisel belgeler, taranmış evraklar, projeler, kod, notlar. Bunlar mutlaka üç kopya.
Yeniden üretilebilir ama zahmetli: Program ayarları, tarayıcı profilleri, e-posta arşivi, şifre kasası yedek dosyası. İki kopya yeter.
Yeniden indirilebilir: Kurulum dosyaları, filmler, oyunlar. Yedeklemeye gerek yok, alan israfı.
Şifre yönetiminde kullandığın kasa dosyasını ve iki adımlı doğrulama kurtarma kodlarını ayrı düşün. Bunlar küçük ama kaybı en can sıkıcı olan verilerdir; şifreli bir arşiv içinde ayrıca sakla.
Seçenekleri karşılaştır
Yöntem
Güçlü yanı
Zayıf yanı
Kime uygun
Bulut senkronizasyon (sürücü klasörü)
Otomatik, her cihazdan erişim, ev dışı kopya
Yanlışlıkla silme de senkronlanır; alan ücretli
Belge ve fotoğraf ağırlıklı kullanıcı
Bulut yedekleme servisi (sürüm geçmişli)
Fidye yazılımına karşı geri dönüş imkânı
Aylık ücret; ilk yükleme uzun sürer
Verisi çok ve kritik olanlar
Harici disk + zamanlanmış kopyalama
Hızlı, tek seferlik maliyet, internet gerekmez
Disk evde; takılı kalırsa fidye yazılımından etkilenir
Herkes — temel katman
Sistem imajı (tüm diskin klonu)
Arıza sonrası saatler yerine dakikalarda dönüş
Büyük dosya, sık alınmaz
Kurulumu özelleştirmiş kullanıcı
NAS / ağ deposu
Tüm cihazlar tek yere yedekler
Kurulum bilgisi ve ilk yatırım gerekir
Çok cihazlı ev
USB bellek
Ucuz, taşınabilir
Kaybolur, bozulur, sınırlı ömür
Yalnızca geçici taşıma
Önerilen plan: iki katman, üç zamanlama
Kendi başına kurabileceğin, bakım gerektirmeyen bir düzen:
Katman 1 — Bulut (sürekli)
Çalışma dosyalarını doğrudan bulut klasörünün içinde tut. Böylece kaydettiğin an yedeklenir.
Sürüm geçmişi özelliğini aç. Bozulan dosyayı eski haline döndürmen gerekebilir.
Telefonun fotoğraf otomatik yüklemesini aç, sadece Wi-Fi'da çalışacak şekilde ayarla.
Hesabı iki adımlı doğrulamayla koru. Bulut hesabın ele geçerse yedeğin de gider.
Katman 2 — Harici disk (haftalık)
Windows'ta Dosya Geçmişi, macOS'ta Time Machine, Linux'ta rsync tabanlı bir araç kullan.
Diski her seferinde elle kopyalamak yerine zamanlanmış görev tanımla.
Yedek bittikten sonra diski çıkar. Sürekli takılı disk, şifreleyici zararlıların ilk hedefidir.
Ayda bir de sistem imajı al. Yeni bir disk aldığında kurulumu sıfırdan yapmaktan kurtulursun.
Zamanlama özeti
Sıklık
İş
Sürekli
Bulut senkronizasyonu, telefon fotoğraf yüklemesi
Haftalık
Harici diske artımlı yedek
Aylık
Sistem imajı + rastgele 3 dosyayı geri yükleme testi
Yıllık
Disk sağlığını kontrol et, 4-5 yaşını geçen diski yenile
Sık yapılan hatalar
Yedeği aynı diskin başka bölümüne almak. Disk fiziksel olarak ölürse iki bölüm birlikte gider.
Geri yüklemeyi hiç denememek. Test edilmemiş yedek, yedek sayılmaz.