Yedek ve Tarayıcı
Monitör ve Ekran Çözünürlüğü Ayarlaması
Ekranınıza günde saatlerce bakıyorsunuz. Ama çoğu bilgisayar, kutudan çıktığı ayarlarla kullanılıyor. Sonuç: bulanık yazılar, fazla parlak beyazlar, akşam saatlerinde yanan gözler.
İyi haber şu: ekran ayarları birkaç dakikada düzeltilebilir. Ek program gerekmez, para harcamanız da gerekmez.
Sorun nerede başlıyor?
Tipik şikayetler ve gerçek nedenleri:
- Yazılar bulanık: Monitör kendi doğal (native) çözünürlüğünde çalışmıyor.
- Her şey çok küçük: Çözünürlük doğru ama ölçekleme (scaling) yüzde 100'de kalmış.
- Fare hareketi takılıyor gibi: Yenileme hızı 60 Hz'de kilitli, oysa panel daha yükseğini destekliyor.
- Akşam gözler yanıyor: Parlaklık odadan çok daha yüksek, mavi ışık filtresi kapalı.
- Renkler soluk veya aşırı doygun: Monitörün fabrika görüntü modu (Vivid, Dynamic) devrede.
- İki monitörde farklı boyutlar: Ekranlar farklı ölçeklemede, pencereler sürüklenince zıplıyor.
Adım adım temel düzen
- Masaüstüne sağ tıklayın, görüntü ayarlarını açın. Windows'ta "Görüntü ayarları", macOS'ta "Displays" bölümü.
- Çözünürlük listesinde "Önerilen" yazan değeri seçin. Bu, panelin doğal çözünürlüğüdür.
- Ölçeklemeyi ayarlayın. Yazılar küçük geliyorsa yüzde 125 veya 150 deneyin. Çözünürlüğü düşürmeyin.
- Gelişmiş görüntü ayarlarına girip yenileme hızını en yüksek değere alın.
- Monitörün kendi menüsünden görüntü modunu "Standard" veya "sRGB" yapın.
- Parlaklığı odaya göre ayarlayın. Beyaz bir sayfa, yanınızdaki kağıt kadar parlak görünmeli.
- Gece için mavi ışık azaltma / Night Light / Night Shift özelliğini zamanlanmış açın.
Çözünürlük seçenekleri karşılaştırması
Doğal çözünürlüğünüzü biliyorsanız aşağıdaki tablo, ölçekleme kararınızı kolaylaştırır.
| Panel / Çözünürlük |
Tipik boyut |
Önerilen ölçekleme |
Not |
| 1366 x 768 |
14" dizüstü |
%100 |
Alan çok kısıtlı; görev çubuğunu küçültün |
| 1920 x 1080 (Full HD) |
15,6" dizüstü |
%125 |
Yazı boyutu için en dengeli seçim |
| 1920 x 1080 |
24" masaüstü monitör |
%100 |
Uzaklık 60-70 cm ise ölçekleme gereksiz |
| 2560 x 1440 (QHD) |
27" monitör |
%100 veya %125 |
Metin keskinliği belirgin artar |
| 3840 x 2160 (4K) |
27-32" monitör |
%150 |
%100'de yazılar okunamayacak kadar küçük kalır |
| 3840 x 2160 |
15" dizüstü |
%200 |
Tam kat ölçekleme en net sonucu verir |
Yenileme hızı ve kablo
Yüksek yenileme hızı istiyorsanız kablo türü belirleyici olur.
| Bağlantı |
Yaygın destek |
Kimin için |
| VGA |
Analog, düşük netlik |
Sadece başka seçenek yoksa |
| HDMI |
1080p'de yüksek Hz, 4K'da sürüm bağımlı |
Genel kullanım, TV bağlantısı |
| DisplayPort |
Yüksek çözünürlük + yüksek Hz |
Oyun ve çift monitör |
| USB-C / Thunderbolt |
Görüntü + şarj tek kabloda |
Dizüstü ile masaüstü düzeni |
Monitörünüz 144 Hz ise ama listede 60 Hz görüyorsanız, kabloyu ve ekran kartı sürücüsünü kontrol edin. Kutudan gelen kablo genelde en zayıf olanıdır.
Göz yorgunluğu için pratik ayarlar
- Parlaklık: Gündüz yüksek, akşam düşük. Otomatik parlaklığı kapatıp elle yönetmek daha tutarlı sonuç verir.
- Kontrast: Yüzde 70-75 bandı çoğu panelde iyi çalışır.
- Renk sıcaklığı: Gündüz 6500K, akşam daha sıcak bir değer.
- Konum: Ekranın üst kenarı göz hizasında ya da biraz altında olsun.
- Mesafe: Bir kol boyu. 24 inç için yaklaşık 60 cm.
- Yansıma: Pencereyi arkanıza değil, yanınıza alın.
- Metin netliği: Windows'ta ClearType sihirbazını çalıştırın. Beş adımda bitiyor, fark hemen görülüyor.
- 20-20-20: Her 20 dakikada, 20 saniye, uzağa bakın.
Çift monitör kurarken
- Ana ekranı belirleyin. Görev çubuğu ve bildirimler oraya gelir.
- Ayarlar ekranındaki kutuları fiziksel yerleşimle aynı sıraya sürükleyin.
- Yükseklikleri hizalayın. Farklı yükseklikte iki ekran, boyun ağrısının en sık nedeni.
- Mümkünse iki ekranı aynı ölçeklemeye getirin.
- İkinci ekranın görüntü modunu da "Standard" yapın; iki panel arasındaki renk farkı azalır.
Faydalı bağlantılar